હનુમાન જયંતિ 2023: હનુમાનજીને વાનરનું રૂપ કેમ ધારણ કરવું પડ્યું, અહીં વાંચો તેનાથી સંબંધિત દંતકથા...

હનુમાન જયંતિ 2023

ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, જે વ્યક્તિ પર હનુમાનજીની કૃપા હોય છે તેના જીવનમાંથી તમામ પરેશાનીઓ દૂર થઈ જાય છે. આમ તો મંગળવાર હનુમાનજીની પૂજા માટે ખાસ દિવસ છે, પરંતુ હનુમાન જયંતિના દિવસે જો તેમની પૂજા વિધિ-વિધાનથી કરવામાં આવે તો અનેક પ્રકારની સમસ્યાઓથી મુક્તિ મળી શકે છે. દર વર્ષે હનુમાન જયંતિ ચૈત્ર મહિનાની પૂર્ણિમાના દિવસે ઉજવવામાં આવે છે અને આ વખતે તે 6 એપ્રિલે છે. આવી સ્થિતિમાં, ઘણા લોકોના મનમાં પ્રશ્ન આવ્યો હશે કે હનુમાનજીએ વાંદરાના રૂપમાં જન્મ કેમ લીધો? તો ચાલો જાણીએ તેનું કારણ અને તેની પાછળની પૌરાણિક કથા.

હનુમાનજી વાંદરાના રૂપમાં કેમ આવ્યા?

પૌરાણિક કથાઓ અનુસાર, માતા અંજની તેમના પાછલા જન્મમાં ઇન્દ્રરાજના મહેલની અપ્સરા હતી અને તેમનું નામ પુંજીકસ્થલા હતું. તે દેખાવમાં આકર્ષક અને સ્વભાવે ખૂબ જ ચંચળ હતી અને તેની ચંચળતાને કારણે તેણે એકવાર એક ઋષિ સાથે દુર્વ્યવહાર કર્યો, તો ઋષિએ ગુસ્સે થઈ તેને શ્રાપ આપ્યો કે આગામી જન્મમાં તું વાનરનું રૂપ ધારણ કરીશ. આ શ્રાપ સાંભળીને અપ્સરા દુ:ખી થઈ અને ઋષિની માફી માંગવા લાગી. ત્યારે ઋષિએ તેને માફ કરી દીધો અને કહ્યું કે તારું વાનર સ્વરૂપ તેજસ્વી હશે અને તું એક સફળ પુત્રને જન્મ આપશે.

તપસ્યામાં વ્યસ્ત ઋષિ પાસેથી શ્રાપ મળ્યાના એક દિવસ પછી, ઇન્દ્રદેવે પુંજિકસ્થલાને ઇચ્છિત વરદાન માંગવા કહ્યું. પછી પુંજીકસ્થલે ઈન્દ્રદેવને જો શક્ય હોય તો ઋષિ દ્વારા આપવામાં આવેલા શ્રાપમાંથી મુક્ત કરવા કહ્યું. ભગવાન ઈન્દ્રના પૂછવા પર પુંજીકસ્થલે કહ્યું કે મને લાગ્યું કે ઋષિ વાનર છે અને મેં તે ઋષિ પર ફળ ફેંકવાનું શરૂ કર્યું, પરંતુ તે કોઈ સામાન્ય વાનર ન હતો પરંતુ એક પરમ તપસ્વી સાધુ હતા. મારી તપસ્યા તોડવા માટે તેણે મને શ્રાપ આપ્યો કે જ્યારે પણ હું કોઈના પ્રેમમાં પડીશ ત્યારે હું વાનરનું રૂપ ધારણ કરીશ. મારું આવું રૂપ થઈ ગયા પછી પણ એ વ્યક્તિનો મારા પ્રત્યેનો પ્રેમ ઓછો નહિ થાય. ઈન્દ્રદેવે આખી વાત સાંભળીને કહ્યું કે તમારે પૃથ્વી પર જઈને નિવાસ કરવો પડશે, ત્યાં તમને એક રાજકુમાર સાથે પ્રેમ થશે જે તમારો પતિ બનશે. લગ્ન પછી તમે શિવના અવતારને જન્મ આપશો અને પછી તમને આ શ્રાપમાંથી મુક્તિ મળશે.

ઈન્દ્રની વાત સાંભળીને પુંજિકાસ્થલા અંજનીના રૂપમાં પૃથ્વી પર રહેવા લાગી. એકવાર જંગલમાં, તેણીએ એક યુવાનને જોયો જેના તરફ તેણી આકર્ષિત થઈ. પેલા યુવકે અંજનીને જોયો કે તરત જ અંજનીનો ચહેરો વાંદરા જેવો થઈ ગયો. અંજનીએ યુવકથી પોતાનો ચહેરો છુપાવી દીધો, જ્યારે યુવક તેની પાસે આવ્યો ત્યારે અંજનીએ કહ્યું કે હું ખૂબ જ કદરૂપું છું, પરંતુ જ્યારે અંજનીએ તે યુવક તરફ જોયું તો તે પણ વાંદરાના રૂપમાં હતો. તે યુવકે કહ્યું કે હું વનરાજ કેસરી છું અને જ્યારે ઈચ્છું ત્યારે માનવ સ્વરૂપ ધારણ કરી શકું છું. બંને એકબીજાના પ્રેમમાં પડ્યા અને લગ્ન કરી લીધા.

થોડા સમય પછી, જ્યારે બંને બાળકો સુખથી વંચિત હતા, ત્યારે અંજની માતંગ ઋષિ પાસે પહોંચી અને પોતાનું દર્દ કહ્યું, ત્યારે માતંગ ઋષિએ તેમને નારાયણ પર્વત પર સ્થિત સ્વામી તીર્થ પર જવા અને 12 વર્ષ સુધી ઉપવાસ કરીને તપસ્યા કરવા કહ્યું. પછી એકવાર વાયુદેવે અંજનીની તપસ્યાથી પ્રસન્ન થઈને વરદાન આપ્યું કે તને અગ્નિ, સૂર્ય, સુવર્ણ, વેદ અને વેદાંગનો શક્તિશાળી પુત્ર પ્રાપ્ત થશે. આ વરદાન મેળવીને તે શિવની તપસ્યા કરવા લાગી, ત્યારે શિવ પ્રસન્ન થયા અને તેને વરદાન માંગવા કહ્યું, ત્યારે અંજનાએ ઋષિ દ્વારા મળેલા શ્રાપ વિશે જણાવતાં કહ્યું કે આ શ્રાપમાંથી મુક્ત થવા માટે મારે લેવું પડશે. શિવનો અવતાર મારે જન્મ આપવો છે, તો કૃપા કરીને મારા ગર્ભમાંથી બાળકના રૂપમાં જન્મ લો. શિવજીએ અંજનીને આશીર્વાદ આપ્યા અને અંજનાના ગર્ભમાંથી શિવજીનો જન્મ બજરંગ બલીના રૂપમાં થયો. અંજનીના પુત્ર હોવાના કારણે હનુમાનજીને અંજનેય પણ કહેવામાં આવે છે.