યુરિક એસિડ શું છે, જાણો તેના લક્ષણો, કારણો અને સારવાર...

જો ઘૂંટણ, પગની ઘૂંટી, અંગૂઠા અને સોજામાં દુખાવો થતો હોય તો આ વાતને બિલકુલ હળવાશથી ન લેવી.  જો આવું થાય, તો તરત જ તમારા ડૉક્ટરને મળો.  આ બધા યુરિક એસિડના લક્ષણો હોઈ શકે છે.  જો યુરિક એસિડની સમસ્યાનું નિદાન થાય તો તમારે તમારા આહારમાં ફેરફાર કરવો પડશે.

જો તમારા ઘરમાં પણ કોઈના અંગૂઠા, પગની ઘૂંટી અને ઘૂંટણમાં દુખાવો અને સોજો છે, તો જલદી ડૉક્ટરને બતાવો.  કારણ કે આ યુરિક એસિડના લક્ષણો સિવાય બીજું કંઈ નથી.  આટલું જ નહીં, યુરિક એસિડ વધવાના કારણે વ્યક્તિ ગાઉટનો પણ ભોગ બની શકે છે.  જો શરીરમાં યુરિક એસિડનું પ્રમાણ વધી જાય તો તેનાથી અનેક બીમારીઓ થઈ શકે છે.  ચાલો જાણીએ યુરિક એસિડ શું છે અને તેને કેવી રીતે નિયંત્રિત કરી શકાય છે.

 યુરિક એસિડ શું છે?

સૌથી પહેલા તો આવો જાણીએ સૌથી મૂળભૂત અને મુખ્ય પ્રશ્નનો જવાબ.  યુરિક એસિડ એ એક કચરો છે જે શરીરમાં ઉત્પન્ન થાય છે.  તે ખોરાકના પાચન દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે અને તેમાં પ્યુરિન હોય છે.  જ્યારે પ્યુરિન શરીરમાં તૂટી જાય છે, ત્યારે તેમાંથી યુરિક એસિડ નીકળે છે.  આપણા રોજિંદા જીવનમાં અમુક ખોરાકમાં મોટી માત્રામાં પ્યુરિન હોય છે.  આમાં શામેલ છે 

• ચોક્કસ પ્રકારના માંસ
• ચોક્કસ પ્રકારની માછલી
• બીયર
• સૂકા કઠોળ

 આ સિવાય, આપણે ઉપર જણાવ્યું તેમ, શરીરમાં પ્યુરિન બને છે અને તેના ભંગાણથી યુરિક એસિડ બહાર આવે છે.

કિડની આપણા શરીરમાં યુરિક એસિડને ફિલ્ટર કરે છે અને પછી તેને પેશાબ દ્વારા શરીરમાંથી બહાર કાઢે છે.  જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ તેના આહારમાં મોટી માત્રામાં પ્યુરિકનું સેવન કરે છે અને તેનું શરીર શરીરમાંથી યુરિક એસિડને ઝડપથી બહાર ધકેલી શકતું નથી, ત્યારે શરીરમાં યુરિક એસિડનું પ્રમાણ વધવા લાગે છે.  જ્યારે આવું થાય છે, ત્યારે તે વ્યક્તિના લોહીમાં યુરિક એસિડ વહેવા લાગે છે, જે શરીરના ઘણા ભાગોમાં ફેલાય છે.

જ્યારે શરીરમાં યુરિક એસિડનું સ્તર ખૂબ વધી જાય છે, ત્યારે તે સ્થિતિને હાઇપર્યુરિસેમિયા કહેવામાં આવે છે.  શરીરમાં યુરિક એસિડ વધવાથી ઘણા સ્નાયુઓમાં બળતરા થાય છે.  જ્યારે આવું થાય છે ત્યારે ત્યાં દુખાવો શરૂ થાય છે અને જો આ દુખાવો ખૂબ વધી જાય તો ગાઉટ નામની બીમારી પણ થઈ શકે છે.  ગાઉટ રોગથી સાંધાના દુખાવાના રોગ થાય છે.  આ કારણે વ્યક્તિનું લોહી અને પેશાબ પણ તેજાબી સ્વભાવનું બની જાય છે.

યુરિક એસિડ શા માટે એકઠા થાય છે?

• શરીરમાં યુરિક એસિડ જમા થવાના ઘણા કારણો હોઈ શકે છે.  આવો જાણીએ શરીરમાં યુરિક એસિડ જમા થવાના કારણો.
• ઘણા કિસ્સાઓમાં, યુરિક એસિડની સમસ્યા આનુવંશિક પણ હોઈ શકે છે.
• ચોક્કસ પ્રકારના ખોરાકને કારણે પણ શરીરમાં યુરિક એસિડ જમા થઈ શકે છે.
• વધારે વજન અથવા મેદસ્વી હોવાને કારણે પણ યુરિક એસિડની સમસ્યા થઈ શકે છે.
• તણાવને કારણે શરીરમાં યુરિક એસિડ પણ જમા થઈ શકે છે.

કેટલાક સ્વાસ્થ્ય સંબંધી વિકૃતિઓને કારણે શરીરમાં યુરિક એસિડની સમસ્યા પણ થઈ શકે છે.

જો કોઈને કિડનીની બીમારી હોય તો યુરિક એસિડ વધી શકે છે.

ડાયાબિટીસના દર્દીઓને યુરિક એસિડ વધવાની સમસ્યા પણ રહે છે.

હાઈપોથાઈરોડિઝમ એટલે કે ઓછા થાઈરોઈડને કારણે પણ યુરિક એસિડની સમસ્યા થઈ શકે છે.

અમુક પ્રકારના કેન્સર અને કીમોથેરાપીના કારણે પણ યુરિક એસિડ વધી શકે છે.

ચામડીના રોગ (સોરાયસીસ)ને કારણે પણ યુરિક એસિડ વધી શકે છે.

યુરિક એસિડ વધવાના લક્ષણો?

• મોટાભાગે, યુરિક એસિડ વધવાના કોઈ લક્ષણો નથી.  પગની ઘૂંટી, આંગળીઓ અને ઘૂંટણમાં દુખાવો તેના લક્ષણો હોઈ શકે છે.
• જો તમારી જીવનશૈલીમાં કોઈ મોટો ફેરફાર થયો હોય અથવા તમારા આહારમાં ફેરફાર થયો હોય તો યુરિક એસિડ થવાની શક્યતા વધી જાય છે.
• જો તમે લોહીમાં યુરિક એસિડનું ઊંચું સ્તર હોવા છતાં કીમોથેરાપી કરાવી રહ્યા હોવ તો યુરિક એસિડનું ઊંચું સ્તર કિડનીની સમસ્યાઓ અને સંધિવા તરફ દોરી શકે છે.
• યુરિક એસિડ ક્રિસ્ટલ્સ સાંધામાં જમા થાય છે, જેના કારણે સાંધામાં સોજો આવે છે.  આને સંધિવા કહેવાય છે.
• યુરિક એસિડ પેશાબ સંબંધિત સમસ્યાઓનું કારણ બની શકે છે, કિડનીમાં પથરી પણ થઈ શકે છે.
• યુરિક એસિડ વધવાને કારણે સાંધામાં અસહ્ય દુખાવો થાય છે અને ઉઠવા અને હલનચલન કરવામાં તકલીફ પડે છે.
• આંગળીઓ અને અંગૂઠામાં સોજો આવે છે અને સખત દુખાવો થાય છે.
• જો તમને આ લક્ષણો દેખાય છે, તો સાવચેત રહો અને યુરિક એસિડ વધારતા ખોરાક લેવાનું ટાળો. 

યુરિક એસિડની સારવાર શું છે?

યુરિક એસિડના સ્તરમાં વધારાને નિયંત્રિત કરવા માટે તમારે તમારા ડૉક્ટરની સલાહ લેવી જોઈએ.  આ સિવાય તમે કેટલાક ઘરેલું ઉપાય કરીને પણ યુરિક એસિડને કંટ્રોલ કરી શકો છો.  ડૉક્ટર તમને કેટલાક નોન-સ્ટીરોઈડલ એન્ટી-ઈન્ફ્લેમેટરી (NSAID) એજન્ટો આપી શકે છે જેમ કે ibuprofen, જે પીડામાં રાહત આપે છે.